Το άριστον του ήθους, αναγκαίο συστατικό για την ελευθερία του λόγου, την δημοκρατία και το κοινό συμφέρον

Ο σοφός μισεί την τυχαιότητα και λατρεύει την αγαθότητα. Οτιδήποτε είναι σε μία πολιτεία αφημένο στην τύχη του, είναι καταδικασμένο να αποτύχει στην διασφάλιση του αγαθού. Αντιθέτως, όταν κάτι είναι σχεδιασμένο για να διασφαλίζει το αγαθό, θα βρεθεί τρόπος να το πετύχει.

Οι άρχοντες και οι ρήτορες έχουν πολύ σημαντικό ρόλο όσον αφορά την πορεία της πολιτείας και το πόσο αυτή πλησιάζει ή απομακρύνεται από το πολιτικό αγαθό. Και για αυτό είναι αδιανόητο για μία πολιτεία που θέλει να είναι σωστή και να ακολουθεί την αποστολή της, να αφήνει τους άρχοντες και τους ρήτορες να δρουν ανεξέλεγκτα, λέγοντας ό,τι θέλουν κι εκτελώντας ό,τι θέλουν, χωρίς καμμία διασφάλιση για το δίκαιο και το αγαθό.

«Όπου δεν υπάρχει η δυνατότητα να μιλήσει κανείς ελεύθερα και να πει τα άριστα, και μες στην πόλη επικρατούν τα χειρότερα, τα σφάλματα κάνουν να κινδυνεύει η σωτηρία των πολιτών

Σοφοκλεουσ, εριφυλη αποσπασμα 193 Ν2

«Δεν μπορεί ποτέ μία πόλη να είναι ασφαλής, όπου το δίκαιο και η σωφροσύνη καταπατούνται άγρια κι ένας καπάτσος άνθρωπος στα χέρια του παίρνοντας πανούργα βούκεντρα την πόλη κυβερνάει».

ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ, ΦΑΙΔΡΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 622 Ν2

Έτσι λοιπόν, κάθε πολιτεία που επιδιώκει την ευδαιμονία των πολιτών της, πρέπει να μεριμνά με κάθε λεπτομέρεια για την πολιτική διαγωγή των αρχόντων και των ρητόρων ώστε η δύναμή τους να επηρεάζουν την γνώμη των πολιτών και να εκτελούν όσα τους αναλογούν, να ασκείται για το κοινό συμφέρον.

Επειδή δε στην Δημοκρατία, όλοι οι πολίτες έχουν πρόσβαση στα αξιώματα και μπορούν να μιλούν ελεύθερα, θα πρέπει η πολιτεία να εστιάζει στον κάθε πολίτη ξεχωριστά και να φροντίζει ώστε να ενεργεί όσο πιο ενάρετα κι αγαθά γίνεται προκειμένου η συμβολή του στην λειτουργία της πόλης να είναι απόλυτα συντονισμένη με το κοινό συμφέρον και να μην «ξεστρατίζει» ακολουθώντας δικές του προσωπικές φιλοδοξίες.

«στην αρχαία Αθήνα, το να είναι κανείς Αθηναίος πολίτης συνοδευόταν από τόσες πολλές και σημαντικές εξουσίες, ώστε δικαίως θεωρείται το ανώτερο και σπουδαιότερο αξίωμα της Αθηναϊκής πολιτείας.

Δινόταν μεν σε όλους τους ενήλικους Αθηναίους άνδρες, αλλά για να την διατηρήσει κανείς (την ιδιότητα του πολίτη) έπρεπε να φανεί αντάξιός της. Αυτό σημαίνει ότι οι τιμητικές εξουσίες που συνόδευαν το αξίωμα του πολίτη δεν ήταν εξασφαλισμένες δια βίου.

…στην αρχαία Αθήνα, οι πολίτες είχαν ορισμένες θεμελιώδεις υποχρεώσεις στις οποίες έπρεπε να ανταποκρίνονται προκειμένου να μπορούν να απολαμβάνουν πλήρως τα πολιτικά τους δικαιώματα.

Όσο οι πολίτες σέβονταν και τιμούσαν αυτές τις υποχρεώσεις, συνέχιζε και η πολιτεία να τους τιμάει με την ελεύθερη και πλήρη πρόσβαση στις εξουσίες που συνόδευαν το αξίωμα του πολίτη.

Σε περίπτωση όμως που κάποιος πολίτης δεν ζούσε σύμφωνα με αυτές τις υποχρεώσεις, η πολιτεία διατηρούσε το δικαίωμα να τον αποκλείσει εν μέρει η ολοκληρωτικά από τις εξουσίες και τα αξιώματα τα οποία προοριζόταν να απολαύσει ως Αθηναίος και να του επιβάλλει την ποινή της ατιμίας.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο Αισχίνης, ο νόμος απέκλειε από το δημόσιο βήμα, πρώτον όσους συμπεριφέρονταν άσχημα στους γονείς τους και δεν τιμούσαν τους θεούς, δεύτερον όσους είχαν δείξει δειλία στον πόλεμο και δεν υπερασπίστηκαν την πατρίδα, τρίτον όσους μη σεβόμενοι το σώμα τους διέπρατταν σεξουαλικές ύβρεις και τέταρτον εκείνους που είχαν σπαταλήσει την πατρική τους περιουσία.

Σύμφωνα με την θεώρηση της εποχής, όσοι πολίτες δεν εκπλήρωναν τις βασικές τους υποχρεώσεις απέναντι στον εαυτό τους, στην οικογένειά τους και στην πόλη τους, δεν ήταν δυνατόν να εκπληρώσουν ούτε και την μέγιστη υποχρέωσή τους απέναντι στην πολιτεία και να συνδράμουν δια του λόγου τους στην προάσπιση του κοινού συμφέροντος.

Αναστασιοσ π. συριανοσ, το κοινο συμφερον και πωσ εξασφαλιζεται σελ. 169-173

Και τώρα, ας αναρωτηθούμε. Στην δική μας «πολιτεία» σήμερα, σε ποιους δίνει το σύστημα πολιτικά δικαιώματα με την έννοια της εξουσίας, των αξιωμάτων και της δυνατότητας να έχουν δημόσιο λόγο;

Ποιοι γίνονται Πρωθυπουργοί, Υπουργοί, Βουλευτές; Ποιοι επικοινωνούν με το κοινό δημόσια μέσα από τον γραπτό κι ηλεκτρονικό τύπο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση κι έχουν απήχηση σε εκατομμύρια αναγνώστες κι ακροατές;

Πόσο έχει φροντίσει το σύστημα ώστε όλοι αυτοί να είναι οι άριστοι του ήθους ώστε να ομιλούν και να ενεργούν άριστα ή έστω δίκαια και σωστά για το κοινό συμφέρον της πατρίδας;

Και τέλος, μπορεί μία χώρα με τους ανθρώπους της να είναι ευδαίμονες όταν εμπιστεύονται την μοίρα τους σε ένα σύστημα το οποίο εκουσίως έχει αφήσει τα αξιώματα και τις εξουσίες στην τύχη τους να τα χειραγωγούν τα κόμματα όπως θέλουν αυτά σύμφωνα με τις δικές τους προσδοκίες και επιδιώξεις, χωρίς καμμία μέριμνα για κάποια ποιότητα και κάποια αρετή στο ποιοί ασκούν την εξουσία και πώς την ασκούν;

Αρέσει σε %d bloggers: