Η ευδαίμων πολιτεία, η πολιτική τέχνη και οι «καλλιτέχνες» της πολιτικής

Κάθε τι έχει μέσα του κλεισμένη την έμφυτη τάση για την ολοκλήρωση της φύσης του. Αυτή η τάση για ολοκλήρωση, είναι αυτό που το τελειοποιεί, το κάνει δηλαδή να φτάνει στο «τέλος», στον σκοπό της ύπαρξής του το οποίο είναι πάντα ένα αγαθό. Όταν το αγαθό πραγματοποιείται, αυτός ο σκοπός κατακτιέται και τότε φτάνουμε σε μία ανώτερη κατάσταση. Η πορεία όμως προς το αγαθό που θα φέρει την εκπλήρωση του σκοπού, απαιτεί την εξάσκηση κάποιας τέχνης από τον αντίστοιχο τεχνίτη. Έτσι ένα σπίτι για να είναι κατοικήσιμο πρέπει να ασκηθεί επιτυχώς η οικοδομική τέχνη από τον οικοδόμο. Αντίστοιχα, ένα πλοίο για να είναι ταξιδεύσιμο πρέπει να ασκηθεί επιτυχώς η ναυπηγική τέχνη από τον ναυπηγό, ενώ για να φτάσει στον προορισμό του πρέπει να ασκηθεί σωστά η κυβερνητική τέχνη από τον κυβερνήτη του πλοίου. Ανάλογα δηλαδή τον στόχο ή το αγαθό που επιδιώκεται, επιστρατεύεται και η αντίστοιχη τέχνη κι ο αντίστοιχος τεχνίτης. Αυτό ισχύει για κάθε τέχνη και μάλιστα για την σπουδαιότερη από όλες που είναι η πολιτική τέχνη, όπως μας διαβεβαιώνει ο Πλάτων. Διότι και η πολιτεία για να φτάσει στον προορισμό της που είναι η ευδαιμονία, χρειάζεται να ασκηθεί επιτυχώς η πολιτική τέχνη από τους πολιτικούς. Ποιοι είναι όμως οι πολιτικοί σε μία πολιτεία;

Όπως οι οικοδόμοι είναι οι τεχνίτες που ασκούν την οικοδομική τέχνη, οι πολιτικοί είναι οι «τεχνίτες» που ασκούν  την πολιτική τέχνη. Και πολιτικοί δεν μπορεί να είναι μόνο όσοι έχουν πολιτικά αξιώματα γιατί αυτό μπορεί να είναι παροδικό, αλλά όλοι όσοι καλλιεργούν την πολιτική αρετή και την θέτουν στην υπηρεσία της πόλης τους για να «οικοδομήσουν» το αγαθό σε αυτήν. Το να είσαι πολιτικός λοιπόν είναι τέχνη και μάλιστα η σπουδαιότερη τέχνη που θα μπορούσες να κατέχεις. Για να δώσω στον αναγνώστη να καταλάβει τι θέλω να πω θα χρησιμοποιήσω τους παρακάτω συλλογισμούς.

Η πόλις και η πολιτεία είναι η πολιτική μορφή της κοινωνίας. Χαρακτηριστικό της κοινωνίας είναι ότι αποτελείται από πλήθος ατόμων, ενώ σε πολιτικό επίπεδο το χαρακτηριστικό της πολιτείας είναι ότι αποτελείται από πλήθος πολιτών. Το πλήθος άρα είναι χαρακτηριστικό της πόλεως και ως εκ τούτου η πολιτική οργάνωση της πόλης είναι υπόθεση των πολλών κι όχι ενός ή ολίγων. Των πολλών υπόθεση όμως είναι και η δημοκρατία. Έτσι, αναπόφευκτα γίνεται η σύνδεση ανάμεσα στην πολιτεία και στην δημοκρατία σε σημείο που αυτά τα δύο να εμφανίζονται ορισμένες φορές ως πανομοιότυπα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Θουκυδίδης χρησιμοποιεί την φράση «πολιτικωτέρα ἐγένετο ἡ ὀλιγαρχία» για να επισημάνει με τον όρο «πολιτικωτέρα» ότι το ολιγαρχικό πολίτευμα έγινε πιο δημοκρατικό. Ο Αριστοτέλης μάλιστα στην διάκριση των πολιτευμάτων που κάνει στο έργο του Πολιτικά, χρησιμοποιεί τον όρο «πολιτεία» για να αναφερθεί στην ορθή δημοκρατία. Λέει χαρακτηριστικά, ότι όταν το πλήθος έχει την εξουσία και πολιτεύεται για το κοινό συμφέρον τότε το δημοκρατικό αυτό πολίτευμα παίρνει το όνομα πολιτεία. Είναι βέβαιο λοιπόν ότι αν υπάρχει μία εννοιολογική συγγένεια των γενικών όρων «πολιτεία» και «πολιτική» με κάποιο πολίτευμα αυτό είναι η δημοκρατία. Με όλα αυτά θέλω να πω ότι η πολιτική τέχνη αφορά όλους τους πολίτες και πολιτικοί «τεχνίτες» μπορούμε και πρέπει να γίνουμε όλοι όσοι ενδιαφερόμαστε για το καλό της πολιτείας μας αρκεί να έχουμε την θέληση να καλλιεργούμε την πολιτική αρετή και να την χρησιμοποιούμε.

Στο ζήτημα της πολιτικής αρετής θα αναφερθούμε πιο αναλυτικά άλλη φορά. Προς το παρόν ας κρατήσουμε ότι η πολιτική είναι η τέχνη που μας οδηγεί στην ευδαιμονία κι ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερο αγαθό από αυτό για μία πολιτεία. Αν θέλουμε λοιπόν να είμαστε καλοί πολίτες και να κάνουμε με τις πράξεις μας το καλύτερο για την πολιτεία και την κοινωνία μας, το κράτος μας, τον Δήμο μας, δεν υπάρχει κάτι πιο σημαντικό από το να γίνουμε όσο το δυνατόν πιο ικανοί πολιτικοί «τεχνίτες». Το δεύτερο που πρέπει να κρατήσουμε από όσα είπαμε εδώ, ειδικά όσοι τρέφουν φιλικά αισθήματα για το δημοκρατικό πολίτευμα, είναι ότι η δημοκρατία για να γίνει πράξη έχει ανάγκη από πολίτες που είναι «τεχνίτες» της πολιτικής, διαφορετικά η δημοκρατία θα εκτραπεί σε μη ορθές μορφές πολιτείας.

Έτσι λοιπόν, όσοι πολίτες έχουν έρωτα για το πολιτικό αγαθό θα αρχίσουν να μελετάνε και να εφαρμόζουνε ορθά την πολιτική τέχνη, και μέσα από αυτήν την διαδικασία θα αρχίσουν να βελτιώνονται ως πολιτικοί, ώσπου κάποια στιγμή ο πολιτικός αυτός έρωτας θα τους κάνει κάτι περισσότερο από απλούς τεχνίτες, θα τους κάνει καλλιτέχνες της πολιτικής οι οποίοι θα δημιουργήσουν το πιο υπέροχο και αξεπέραστο έργο τέχνης από όλα – αυτό της ευδαίμονος πολιτείας.

Ας αγαπήσουμε λοιπόν την πολιτική κι ας ανοίξουμε τις ψυχές μας να πλημμυρίσουν από θείο έρωτα για το ομορφότερο αγαθό που θα μπορούσαμε να έχουμε, ώστε κι εμείς να αρχίσουμε να μεταμορφωνόμαστε ως πολίτες και να γινόμαστε σταδιακά από ιδιώτες τεχνίτες και μετά από τεχνίτες καλλιτέχνες της πολιτικής. Το έχει ανάγκη η ανθρωπότητα, το έχει ανάγκη η πατρίδα μας, το έχει ανάγκη η κοινωνία μας, το έχουν ανάγκη οι ψυχές μας για να ολοκληρωθούν και να τελειοποιηθούν.

Αρέσει σε %d bloggers: