Τα τρία είδη της εξουσίας που πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες, σύμφωνα με τον Καλλικρατίδα

Η εκάστοτε Κυβέρνηση ασκεί μία εξουσία πάνω μας. Κι εμείς εμπιστευόμαστε την Κυβέρνηση ότι τουλάχιστον η πρόθεσή της είναι να ασκήσει την εξουσία για το καλό των πολιτών και της κοινωνίας. Κι έτσι έχει γίνει η σύνδεση στον νου των πολιτών ότι η Κυβέρνηση χρησιμοποιεί την εξουσία για να φέρει το αγαθό στην ζωή των πολιτών. Όμως πώς μπορούμε να αξιολογήσουμε σωστά την εξουσία που ασκεί η Κυβέρνηση, αν δεν γνωρίζουμε ποια είναι τα είδη της εξουσίας;

Ενώ δηλαδή μας έχουν μάθει να λέμε ότι αυτοί που μας Κυβερνούν ασκούν πολιτική εξουσία, δεν μας έμαθαν ποια είναι τα χαρακτηριστικά που καθιστούν την εξουσία πολιτική, ώστε να μπορούμε δια της παρατήρησης και της κριτικής σκέψης να εξακριβώνουμε ότι πράγματι ασκείται πολιτική εξουσία.

Για μία ακόμη φορά οι πρόγονοί μας έρχονται από το παρελθόν να μας ανοίξουν τα μάτια, να μας «ξυπνήσουν» λίγο απότομα και να μας διδάξουν την αληθινή πολιτική επιστήμη. Ας δούμε το παρακάτω απόσπασμα του πυθαγόρειου φιλόσοφου Καλλικρατίδα, το οποίο περιέχει κατ΄εμέ την αφυπνιστική δύναμη πυρηνικής βόμβας.

Η εξουσία είναι δεσποτική, επιστατική και πολιτική. Δεσποτική είναι η εξουσία που η άσκησή της έχει σκοπό το συμφέρον εκείνου που την ασκεί και όχι το συμφέρον εκείνων που εξουσιάζονται. Τέτοια εξουσία ασκεί ο αφέντης στους δούλους κι ο τύραννος στους υπηκόους του. Επιστατική είναι η εξουσία που ασκείται όχι για προσωπικό συμφέρον αλλά προς όφελος των εξουσιαζομένων. Τέτοια εξουσία ασκούν εκείνοι που γυμνάζουν τους αθλητές, οι γιατροί των ασθενών και οι δάσκαλοι των σχολείων. Αυτοί δεν υπηρετούν το δικό τους συμφέρον αλλά το συμφέρον των αρχομένων. Οι γιατροί το συμφέρον των ασθενών, οι γυμναστές το συμφέρον των αθλητών και οι γνώστες των αδαών. Πολιτική είναι η εξουσία που έχει σκοπό το κοινό συμφέρον, και των αρχόντων και των αρχομένων. Σύμφωνα με αυτήν την εξουσία είναι οργανωμένη και η οικογένεια και η πολιτεία και παρόμοια στα θεία πράγματα έτσι είναι οργανωμένος ο κόσμος. Κατ΄αναλογία, η οικογένεια και η πολιτεία είναι μία μίμηση της διοίκησης του κόσμου[1].

 

[1] Καλλικρατίδας, Περί Οίκου Ευδαιμονίας

Βλέπουμε δηλαδή ότι δεν υπάρχει μόνο ένα είδος εξουσίας, αλλά τρία. Κι ανάλογα το ποιος ωφελείται από την άσκηση της εξουσίας, κάθε είδος εξουσίας θα πρέπει να αποκληθεί διαφορετικά.

Η πολιτική εξουσία που κυρίως μας ενδιαφέρει, ασκείται πράγματι, όταν κάθε ενέργεια της εκάστοτε Κυβέρνησης αποβλέπει σε αυτό που συμφέρει ταυτόχρονα τους Κυβερνώντες και τους πολίτες. Δεν αρκεί δηλαδή, άλλοτε η Κυβέρνηση να εφαρμόζει μέτρα που αποσκοπούν στο βόλεμα και την εύνοια μόνο των «δικών» της ανθρώπων κι άλλοτε μέτρα που αποσκοπούν στην από κοινού εύνοια όλων των πολιτών για να κριθεί ότι ασκεί πολιτική εξουσία, αλλά πρέπει αυτό να το κάνει κάθε φορά ξεχωριστά με κάθε μέτρο που επιβάλλει. Κάθε ενέργεια της Κυβέρνησης λοιπόν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την ωφέλεια όλων των πολιτών συνολικά, για να θεωρηθεί ορθώς ότι ασκεί πολιτική εξουσία.

Η γνώση αυτή είναι πολύτιμη για να αξιολογούμε οποιαδήποτε Κυβέρνηση, οποιονδήποτε αξιωματούχο που διαχειρίζεται εξουσία και να τον κατατάσσουμε εκεί που πρέπει.

Άλλωστε με βάση αυτό το γνώρισμα της πολιτικής εξουσίας που αναφέρει εδώ ο Καλλικρατίδας, το οποίο την καθιστά διαφορετική από τα δύο άλλα είδη εξουσίας, προέβησαν ο Πλάτων κι ο Αριστοτέλης στους αντίστοιχους διαχωρισμούς μεταξύ έννομης και παράνομης άσκησης της πολιτικής εξουσίας ο πρώτος και μεταξύ ορθής και παρεκβατικής άσκησής της ο δεύτερος.

Όταν οι πολίτες γνωρίζουν ποια εξουσία είναι πολιτική και ποια όχι, τότε θα γνωρίζουν και να κρίνουν τις πολιτικές που ασκούν οι Κυβερνώντες, κι αυτό ασφαλώς είναι κάτι που επ’ ουδενί δεν θα ήθελαν οι εξουσιαστές μας να συμβαίνει και για αυτόν τον λόγο άλλωστε αποκρύπτουν τέτοιου είδους γνώσεις από την «παιδεία» που μας προσφέρουν.

Φαντάζεστε ένα λαό όπου οι πολίτες γνωρίζουν πότε ένα μέτρο, ένας νόμος, μία απόφαση, είναι πολιτικά και πότε δεσποτικά, και να αρνούνται να εφαρμόσουν και να αποδεχτούν οτιδήποτε πάει να εφαρμόσει η Κυβέρνηση το οποίο δεν έχει πολιτικό γνώρισμα αλλά δεσποτικό;

Υπάρχει καλύτερος τρόπος αντίστασης για μία καταπιεσμένη κι υπόδουλη κοινωνία στο κακό που πάει να της επιβάλλει ο εκάστοτε Κυβερνών, από το να γνωρίζει ότι αδικείται, από το να βλέπει ως παράνομη την Κυβέρνησή της και τους δήθεν πολιτικούς της και από το να αρνείται να αποδεχτεί και να συμμορφωθεί με τις παρανομίες της; Διότι αυτά τα τρία βήματα, 1) επίγνωση της αδικίας – 2) συνειδητοποίηση ότι η Κυβέρνηση ασκεί παράνομα την εξουσία – 3) άρνηση συμμόρφωσης, είναι το επόμενο στάδιο που ακολουθεί όταν οι πολίτες αντιληφθούν την πλάνη στην οποία βρίσκονταν τόσο καιρό. Υπάρχει μεγαλύτερη ήττα για μία Κυβέρνηση, έναν Πρωθυπουργό, έναν αρχηγό κόμματος κτλ. να είναι αυτός ο «τυχερός» που θα του λάχει να έχει την εξουσία όταν θα συμβεί αυτό; Διότι αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα συμβεί…

Τότε οι πολίτες θα καταλάβουν αυτό για το οποίο μας προειδοποίησε ο Πλάτων, ότι δεν Κυβερνώνται από πολιτικούς αλλά από πραξικοπηματίες, κι ότι η εξουσία που ασκούν αυτοί δεν είναι νόμιμη εξουσία αλλά πραξικοπηματική, αφού ασκείται παράνομα και βίαια πάνω στους πολίτες.

Αρέσει σε %d bloggers: